CÂU CHUYỆN VĂN CAO VIẾT “TIẾN QUÂN CA” VÀ CHIẾC TEM THƯ QUỐC CA

tEM in bài Quốc Ca nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam phát hành lần đầu tiên vào tháng 9.1980 mang mã số 1194

Tem in bài Quốc Ca nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam phát hành lần đầu tiên vào tháng 9.1980 mang mã số 1194

NGUYỄN TRỌNG TẠO

Chiếc tem bưu chính 12 xu khổ 32×43 mm in bài Quốc Ca nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam phát hành lần đầu tiên vào tháng 9.1980 mang mã số 1194. Đây cũng là lần đầu tiên bài hát Tiến Quân Ca của nhạc sĩ Văn Cao (được chính thức chọn làm Quốc Ca từ tháng 1.1946) được in trên tem thư. Khi làm tờ tạp chí Cửa Việt số Tết Nhâm Thân 1992, chúng tôi hân hạnh được nhạc sĩ Văn Cao tặng cho con tem này để in kèm theo một bài viết về Tân nhạc Việt Nam. Nhân dịp đó, chúng tôi có hỏi ông về sự ra đời của bài hát này, bài hát đã làm rạng danh cho tên tuổi của người nhạc sĩ ngay từ khi bước vào con đường hoạt động Cách mạng.

       Đấy là vào mùa đông 1944, Văn Cao gặp đồng chí Vũ Quý ở sân ga Hàng Cỏ (nay là ga Hà Nội). Vũ Quý là người từng quen biết Văn Cao và đã động viên ông viết những bài ca yêu nước như Đống Đa, Thăng Long hành khúc ca… Trong một tiệm cơm gần đấy, Vũ Quý đề nghị Văn Cao thoát ly gia đình hoạt động Cách mạng, và nhiệm vụ đầu tiên là sáng tác một bài hành khúc cho đội quân Việt Minh. Văn Cao rất ngạc nhiên, vì ông nghĩ rằng mình sẽ được giao một khẩu súng chứ không nghĩ là mình sẽ quay lại viết bài hát. Nhưng đây là nhiệm vụ Cách mạng. Văn Cao nhận lời, và trong hoàng hôn rét mướt ảm đạm ấy, ông đã đi về phía Hồ Gươm. Những người chết đói nằm la liệt. Những người sống thoi thóp bới tìm trong rác rưởi những thứ có thể ăn được. Văn Cao đau xé lòng, trở về căn gác xép ở phố Nguyễn Thượng Hiền, và đêm hôm đó nét nhạc đầu tiên của bài Tiến Quân Ca xuất hiện: Đoàn quân Việt Nam đi…

Nhạc sĩ Văn Cao và Nguyễn Trọng Tạo, 1994 – Ảnh: Nguyễn Đình Toán

       Bài hát đang làm giở thi ông nghe tin mẹ và các em đã từ Hải Phòng về quê Nam Định bị đói, và đứa cháu gái 3 tuổi con người anh trai bị lạc dọc đường. Bao nhiêu uất nghẹn của người dân nô lệ dưới hai tròng Pháp-Nhật như trút vào bài hát đang viết giở: Tiến lên! Cùng thét lên!… Chí trai là đây nơi ước nguyền.

       Văn Cao nói rằng, tên bài hát và lời ca của nó là một sự tiếp tục từ ca khúc Thăng Long hành khúc ca trước đó: “Cùng tiến bước về phương Thăng Long thành cao đứng” và bài Đống Đa: “Tiến quân hành khúc ca, thét vang rừng núi xa”… Và ông đã rút lại những ca từ trong bài hát đó thành Tiến Quân Ca.

       Bài hát viết xong, Văn Cao gặp lại đồng chí Vũ Quý và hát cho ông ấy nghe. Vũ Quý rất hài lòng, giao cho Văn Cao tự tay viết bài hát lên đá in. Và lần đầu tiên Tiến Quân Ca được in trên trang văn nghệ của báo Độc Lập tháng 11.1944 bằng bản in đá do chính Văn Cao viết. Nguyễn Đình Thi khi nghe Văn Cao hát bài hát này, đã xúc động thật sự, và đề nghị mỗi người viết một bài hát nữa về mặt trận Việt Minh. Sau đó Nguyễn Đình Thi viết được bài Diệt phát xít, Văn Cao viết thêm bài Chiến sĩ Việt Nam, cả hai bài hát này đều phổ biến rộng rãi trong công chúng.

       Ngày 17.8.1945, dù đang ốm nặng, Văn Cao vẫn cố gắng đến dự cuộc mít tinh của công chức Hà Nội ở quảng trường Nhà Hát Lớn. Ông kể: “Khi ngọn cờ đỏ sao vàng được thả từ bao lơn Nhà Hát xuống, bài Tiến Quân Ca đã nổ như một trái bom. Nước mắt tôi trào ra…”.

       Đã có lần, Nhà nước và Quốc Hội đã mở một cuộc vận động sáng tác một bài Quốc ca mới để thay Tiến Quân Ca, nhưng hàng nghìn bài hát dự thi đã không bài nào thay thế được bài hát lịch sử ấy. Tiến Quân Ca đã gắn bó với lịch sử Cách mạng Việt Nam, đã gắn bó máu thịt với người dân Việt Nam, đã trở thành tài sản tinh thần vô giá của dân tộc Việt Nam, bởi đấy là bài hát “mang hồn nước”, mãi mãi vững bền cùng “nước non Việt Nam ta vững bền”.

Nhạc sĩ Văn Cao và phu nhân Nghiêm Thúy Băng

       Sau khi bài Tiến Quân Ca được in trên con tem bưu chính Việt Nam trong bộ tem Quốc kỳ, Quốc hiệu, Quốc ca 14 năm, nhạc sĩ Văn Cao cùng vợ vào thành phố Hồ Chí Minh và được Xí nghiệp in tem bưu điện mời thăm. Tại đây, một sự kiện bất ngờ đã xảy ra: Xí nghiệp đã trân trọng mời ông làm người công nhân số 001 của xí nghiệp, trao cho ông chiếc thẻ mang số 001 và cấp cho ông bậc lương cao nhất của công nhân cho đến trọn đời. Thật là một vinh dự hiếm có đối với một người nhạc sĩ tài ba trọn đời hiến dâng cho Cách mạng.

Thẻ Công nhân số 001 Văn Cao

Thẻ Công nhân số 001 Văn Cao

Một năm sau, Văn Cao qua đời vì căn bệnh hiểm nghèo, hưởng thọ 73 tuổi (15.11.1923 –10.7.1995), ban lãnh đạo Xí nghiệp đã ra tận Hà Nội viếng ông và góp tiền lo tang lễ như lo cho một công nhân đăc biệt của đơn vị mình. Một nghĩa cử thật là cao đẹp! Cho đến hôm nay, bà quả phụ Văn Cao Nghiêm Thuý Băng vẫn giữ gìn cẩn thận chiếc thẻ công nhân số 001 của chồng, và tự coi mình là người dâu của Xí nghiệp in tem bưu điện.

       Nhân ngày Quốc Khánh, tôi viết bài báo này, cũng là để tưởng nhớ một con người tầm cỡ, một người anh lớn của chúng tôi đã gởi gắm nhiều hy vọng vào thế hệ mai sau – nhạc sĩ, nhà thơ, hoạ sĩ Văn Cao.

Hà Nội, 2005
NTT.

Advertisements

About hoingovanchuong

Nhà văn
Bài này đã được đăng trong 03.Chuyện làng văn, 08.Mỹ thuật, 12.Tư liệu và được gắn thẻ , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

One Response to CÂU CHUYỆN VĂN CAO VIẾT “TIẾN QUÂN CA” VÀ CHIẾC TEM THƯ QUỐC CA

  1. NON NGÀN nói:

    CÔNG NHÂN NHẠC SĨ VĂN CAO

    Công nhân “số một” Văn Cao
    Trời sinh tài phú quả nào hay chưa
    Dù sao có chút hương thừa
    Lương từ nhà máy lãnh hoài cũng vui

    Cuộc đời được vậy mới hay
    Trời cho cái số để ngày vinh quang
    Con tem in bản nhạc tràn
    Quốc ca từ thuở sao vàng tung bay

    Nhớ xưa khẩu súng trong tay
    Văn Cao từng đã một ngày xung phong
    Tiến quân ca viết vội vàng
    Nhưng rồi cách mạng lại càng dài lâu

    Bao nhiêu ký ức trong đầu
    Bao thời quá độ có hầu nào quên
    Mỗi khi nhạc trỗi vang rền
    Máu nồng sát khí tiến lên đại đông

    Chân tời xa tít màu hồng
    Văn Cao nằm xuống mà lòng vẫn vương
    Nhân Văn Giai Phầm khôn lường
    Khác Trần Đức Thảo mọi đường đều hay

    NGÀN MÂY
    (06/9/15)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s