DỊ BẢN TỪ “ĐAU THƯƠNG” ĐẾN “NGỦ VỚI TRĂNG” CỦA HÀN MẶC TỬ

HanMacTu1NTT: Hàn Mặc Tử quá nổi tiếng nên thơ của ông được sao chép và truyền tụng rộng rãi. Các dị bản thơ ông qua nhiều lần xuất bản, có khi do chính ông sửa chữa, có khi do những người yêu thơ ông chép nhầm (hoặc sửa chữa theo ý mình), hoặc do bản in nhầm… Nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân vừa phát hiện bản in đầu tiên bài “Ngủ với trăng” chính là bài “Đau thương” in trên báo Cười, Huế, s. 1 (1 er Octobre 1937), có những câu chữ khác nhau, và gửi tới NTT. Tuy nhiên, sự sửa chữa bài thơ đó ngay từ đầu đã được trích dẫn trong cuốn “Hàn Mặc Tử – Thân thế và thi văn” của Trần Thanh Mại (1941) chứ không phải “xuất xứ từ tập Thơ của Hàn Mặc Tử, xuất bản năm 1942″. Bài “Ngủ với trăng” nếu tìm trên mạng sẽ thấy rất nhiều bản chép sai so với bản gốc lẫn các bản đã in giấy đã được sửa chữa… Xin giới thiệu cùng bạn bài viết của Lại Nguyên Ân và một số dị bản “Ngủ với trăng”. 

DỊ BẢN MỘT BÀI TRONG TẬP “ĐAU THƯƠNG” TỨC “THƠ ĐIÊN” CỦA HÀN MẶC TỬ

LẠI NGUYÊN ÂN 

Mới đây, đọc lại tuần báo “Cười” xuất bản ở Huế hồi 1937-38 do nhà văn Trần Thanh Mại làm chủ bút, tôi gặp bài thơ “Đau thương” (sau này sẽ được gọi là bài “Ngủ với trăng” trong tập “Đau thương”) của Hàn Mặc Tử. Có mấy điểm có thể khiến những ai quan tâm đến tác giả Hàn Mặc Tử phải lưu ý.

Một là ngay thời gian này, tập thơ “Đau thương” đã được quảng cáo là đang in. Lúc này còn trong sinh thời nhà thơ Hàn Mặc Tử nên có lẽ đây là ý định của chính nhà thơ.

Thứ hai, dạng bút danh in ở đây là Hàn Mặc Tử (chứ không dùng dạng Hàn Mạc Tử).

Thứ ba, bản đăng này (mang tên “Đau thương”, về sau sẽ được biết với tên “Ngủ với trăng”) có mấy câu khác với các bản thông dụng sau này, nhất là câu thứ 19 – 20.

Đoạn thơ ta từng biết thường là:

Tiếng vàng rơi xuống giếng,
Trăng vàng ôm bờ ao,
Gió vàng đang xao xuyến,
Áo vàng hỡi chị chưa chồng đã mặc đi đêm…
Theo tôi đến suối xa miền,
Cởi thơ cởi mộng, cởi niềm yêu đương. 

Nhưng trong bản đăng báo “Cười” kể trên, hai câu 19-20 lại là:

Theo tôi đến suối xa miền,
Cổi yếm cổi áo, cổi niềm yêu đương.

Tự sửa thơ mình kể từ khi công bố lần đầu cho đến các lần sau, − là điều thường gặp ở giới nhà thơ.

Tuy vậy, với việc tìm thấy bản đăng năm 1937, ta thấy khi Hàn Mặc Tử còn sống, câu thơ thứ 20 của bài này có dạng “Cổi yếm cổi áo, cổi niềm yêu đương”.

Trong khi đó, dạng mà sau này ta biết “Cởi thơ cởi mộng, cởi niềm yêu đương”  lại chỉ có xuất xứ từ tập “Thơ” của Hàn Mặc Tử, xuất bản năm 1942 (Nxb. Đông Phương, Sài Gòn; in tại nhà in Trung Bắc, Hà Nội),  2 năm sau khi nhà thơ đã mất (11/11/1940).

Vậy thì dạng thông dụng (“Cởi thơ cởi mộng, cởi niềm yêu đương” ) là do chính tác giả Hàn Mặc Tử sửa (so với bản đưa in báo “Cười” năm 1937) hay các bạn thân của nhà thơ sửa “giúp” tác giả, vin vào một lý do nào đó?

Đấy là câu hỏi ngỏ cho chúng ta.

*

Bản đăng báo “Cười”, Huế, 1937:

ĐAU THƯƠNG

Ta không nhấp rượu
Mà lòng ta say,
Vì lòng nao nức muốn
Ghì lấy đám mây bay…
Té ra ta vốn làm thi sĩ,
Khát khao trăng gió mà không hay.
Ta đi bắt nắng ngừng, nắng reo, nắng cháy,
Trên sóng cành, − sóng áo cô gì má đỏ hây hây.
Ta rình nghe niềm ý bâng khuâng trong gió lãng
Với là hơi thở nồng nàn của tuổi thơ ngây.
Gió nâng khúc hát lên cao vút…
Vần thơ uốn éo lách rừng mây,
Ta hiểu ra rồi! trong một phút.
Lời tình chới với giữa sương bay.
Tiếng vàng rơi xuống giếng,
Trăng vàng ôm bờ ao,
Gió vàng đang xao xuyến,
Áo vàng hỡi chị chưa chồng đã mặc đi đêm…
Theo tôi đến suối xa miền,
Cổi yếm cổi áo, cổi niềm yêu đương.

Mây trôi lơ lửng trên giòng nước,
Đôi tay vốc uống quên lạnh lùng.
Ngả nghiêng đồi cao bọc trăng ngủ,
Đầy mình lốm đốm những hào quang.

HÀN MẶC TỬ

Bản in đầu tiên trên báo CƯỜI, 1937

Bản in đầu tiên trên báo CƯỜI, 1937

(Nguồn: Cười, Huế, s. 1 (1 er Octobre 1937), tr. 14).

Bản in sau khi tác giả qua đời (được cho là bản cuối):

NGỦ VỚI TRĂNG

Ta không nhấp rượu
Mà lòng ta say,
Vì lòng nao nức muốn
Ghì lấy đám mây bay…
Té ra ta vốn làm thi sĩ,
Khát khao trăng gió mà không hay.
Ta đi bắt nắng ngừng, nắng reo, nắng cháy,
Trên sóng cành, − sóng áo cô gì má đỏ hây hây.
Ta rình nghe niềm ý bâng khuâng trong gió lãng
Với là hơi thở nồng nàn của tuổi thơ ngây.

Gió nâng khúc hát lên cao vút…
Vần thơ uốn éo lách rừng mây,
Ta hiểu ra rồi! trong một phút.
Lời tình chới với giữa sương bay.

Tiếng vàng rơi xuống giếng,
Trăng vàng ôm bờ ao,
Gió vàng đang xao xuyến,
Áo vàng hỡi chị chưa chồng đã mặc đi đêm…
Theo tôi đến suối xa miền,
Cởi thơ cởi mộng, cởi niềm yêu đương.

Mây trôi lơ lửng trên giòng nước,
Đôi tay vốc uống quên lạnh lùng.
Ngả nghiêng đồi cao bọc trăng ngủ,
Đầy mình lốm đốm những hào quang.

HÀN MẶC TỬ

Nhiều bản sai trên mạng (không ngắt đoạn; rừng mây = từng mây; ta hiểu ra = ta hiểu ta; Lời tình chới với = Lời tình chơi vơi; Áo vàng hỡi chị chưa chồng = Áo vàng bởi chị chưa chồng = Áo vàng hỡi thị chưa chồng; cởi niềm yêu đương = cởi niềm yêu thương),v.v…

NGỦ VỚI TRĂNG

Ta không nhấp rượu
Mà lòng ta say
Vì lòng nao nức muốn
Ghì lấy đám mây bay
Té ra ta vốn làm thi sĩ
Khát khao trăng gió mà không hay
Ta đi bắt nắng ngừng, nắng reo, nắng cháy
Trên sóng cành, sóng áo cô gì má đỏ hây hây
Ta rình nghe niềm ý bâng khuâng trong gió lảng
Với là hơi thở nồng nàn của tuổi thơ ngây
Gió nâng khúc hát lên cao vút
Vần thơ uốn éo lách từng mây
Ta hiểu ta rồi, trong một phút
Lời tình chơi vơi giữa sương bay
Tiếng vàng rơi xuống giếng
Trăng vàng ôm bờ ao
Gió vàng đang xao xuyến
Áo vàng bởi chị chưa chồng đã mặc đi đêm
Theo tôi đến suối xa miền
Cởi thơ, cởi mộng, cởi niềm yêu thương
Mây trôi lơ lửng trên giòng nước
Đôi tay vốc uống quên lạnh lùng
Ngả nghiêng đồi cao bọc trăng ngủ
Đầy mình lốm đốm những hào quang.

HÀN MẶC TỬ

Advertisements

About hoingovanchuong

Nhà văn
Bài này đã được đăng trong 03.Chuyện làng văn, 16.Bài báo và được gắn thẻ , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s