VỀ CỬA LÒ ĂN NHẬU MÙA DU LỊCH

NGUYỄN TRỌNG TẠO

Tôi có người bạn thân là Chủ tịch đầu tiên của thị xã Cửa Lò suốt chục năm liền, nên thời đó, không năm nào tôi không về thăm anh. Về vào mùa “mở biển” như anh nói thì vui như đi hội. Người xe nườm nượp. Hàng quán tưng bừng. Anh lại là một đệ tử Lưu Linh, uống rượu không biết say nên bạn bè bốn phương rất yêu quý. Chủ tịch một địa danh du lịch mà quảng đại quảng bá như anh, thì khách dù đến một lần cũng không thể nào quên. 

NHỮNG NGÀY CUỐI CÙNG CỦA TƯỚNG NGUYỄN KHOA NAM

Những ngày cuối tháng Tư năm nay lên mạng tìm những tư liệu về “phía bên kia” và bắt gặp hồi ký của người Tùy viên cho ông Tướng VNCH Nguyễn Khoa Nam. Đọc bài hồi ký khá dài này, hiểu thêm tâm trạng những người lính “đối phương”, mà điển hình là tâm trạng của một người chỉ huy cấp Tướng trong lúc thất thủ. Có thể “tầm nhìn” của người Trung úy tùy viên còn hạn chế, nhưng với giọng văn khá chân thật, khiến ta hiểu thêm phần nào sự thật ở những ngày cuối cùng của cuộc chiến tranh dài. Dưới đây là phần trích bài hồi ký của LÊ NGỌC DANH. 

NHÀ THƠ THU BỒN VÀ TÔI

Nhà thơ Thu Bồn

NTT: Nhà thơ Thu Bồn (1935 – 2003) mất đi để lại một khối lượng tác phẩm đô sộ gồm bảy trường ca (Bài ca chim Chrao, Quê hương mặt trời vàng, Thông điệp mùa xuân, Người vắt sữa bầu trời, Oran 76 ngọn, Campuchia hy vọng, Badan khát), bốn tập thơ (Tre xanh, Mặt đất không quên, Một trăm bài thơ tình nhờ em đặt tên, Ôi nhớ mưa nguồn); các tiểu thuyết (Chớp trắng, Hòn đảo chân ren, Dòng sông tuổi thơ, Đỉnh núi, Mắt bồ câu và rừng phi tiễn, Vùng pháo sáng, Cửa ngõ miền Tây, Em bé vào hang cọp)… tạo nên chân dung nhà văn, nhà thơ xuất sắc bậc nhất của văn học thời chống Mỹ.

Hồi nhà thơ Thu Bồn qua đời tôi có viết một bài dài, rồi không hiểu nó bị thất lạc đâu đó. Nay lục tìm bản thảo để làm cuốn sách mới, lại thấy trong tủ. Xin giới thiệu cùng bạn.

 

MÔN CHỮ “LỘC” HAY LÀ CHỖ TỘT ĐỈNH CỦA LÀM TIỀN

PHẠM LƯU VŨ

Ảnh minh họa

Trong số tàng thư mà cụ Giáo Đản (ông thầy dạy chữ Hán cuối cùng ở làng Kinh) để lại, một hôm tôi lục thấy một tập sách đã ố vàng. Phủi lớp bụi dày bám bên ngoài, thì ra là một bộ sách chữ Nôm, ngoài bìa đề năm chữ: “Quốc Văn Tây Du Dị Bản”. Tò mò giở ra xem. Té ra là sáng tác của một tác giả khuyết danh (không biết có phải cụ Giáo không?). Sách kể về chuyện một gã đi cầu tài, lại phóng tác theo lối viết truyện Tây Du Kí của ông Ngô Thừa Ân bên Tàu. Câu chuyện vừa lạ lại vừa quen. Sau đây xin trích phần đầu của bộ sách đó: 

Có thơ rằng: 

“Thuở trời đất dọc ngang, ngang dọc

Lưu manh nào chỉ độc mình ta

Thiếu gì những kiếp xa hoa

Sống là kẻ cướp, chết là… người sang…”

 

TỪ ĐIỂM TÂM ĐẾN… NHẬU NHẸT

NTT: Bạn nhậu thường thương nhau, thương nhau đến nỗi “một đứa vợ la chục đứa kinh“, nghĩa là cùng sợ vợ của bạn. Tuy vậy, Phạm Lưu Vũ với một bài tản văn sắc sảo, hóm hỉnh và dễ thương đã phát hiện ra chất quân tử của dân nhậu… bình dân: “Vừa “quang minh chính đại”, vừa có đủ “nhân, nghĩa, lễ, trí, tín”, đạo lý “nhậu” xem ra cũng khối điều ghê. Thế mới có câu: “phi nhậu nhẹt bất thành quân tử” (không nhậu nhẹt không thể thành quân tử), lại có câu: “phi nhậu nhẹt bất trượng phu” (không nhậu nhẹt không phải đấng trượng phu)”…

TỪ ĐIỂM TÂM ĐẾN… NHẬU NHẸT

Phạm Lưu Vũ

Ván cờ lạ

Tạp văn của Phạm Lưu Vũ 

Ngồi buồn giở “Sử kí” ra bói. Gặp ngay câu: “… ngươi tưởng ta học nhiều mà biết có phải không? Không đâu. Ta lấy một điều để quán triệt tất cả…” Lại cụ Khổng nói đây. Tiếc rằng ý tứ này không biết bao nhiêu người cũng từng nói đến rồi. Huống chi theo tự dạng của chữ “cổ”, thì cái gì cứ 10 miệng nói đến đều được coi là đã cũ. Vậy thì cái câu: “thập niên chi kế…” với “bách niên chi kế…” gì đó của cụ Quản xem chừng còn cũ hơn. Tóm lại các cụ ngày xưa chỉ được cái… “cũ” rích! Chẳng trách đi học chả để làm gì, thà cứ túm thắt lưng quần lại rồi… ở vậy cho xong. Nhưng có câu này thì chưa cũ thật. Ai như cụ Lão bảo: “Học, tri kì thiên, tri kì địa, tri kì nhân, bất tri… kì cục” (học, để biết trời lạ, đất lạ, người lạ, song không thể biết… ván cờ lạ). Không thể biết hay không cần biết? Cụ Lão vốn nổi tiếng mông lung lắm, chữ của cụ phải tuỳ “thời” mà dịch mới được. Các vị túc nho ngày trước chỉ giảng chữ “cục” ở cuối câu nói ấy nghĩa là ván cờ, là thời thế, cuộc đời, v.v… (Bác Tú Xương có câu: “nhập thế cục bất khả vô văn tự…”). Hay nhỉ, chữ “cục” té ra chẳng phải tầm thường. Vậy mà xưa nay quen mồm nói “cục cứt”, lại cứ tưởng đó chỉ là một danh từ chung (không cần viết hoa), thầy cô giảng có thể dùng làm chủ ngữ, tính ngữ, vị ngữ, thậm chí rất… “bổ” ngữ nữa, v.v… Hóa ra chỉ hai từ ấy thôi, cũng đã đủ làm nên một câu (thành ngữ) rất ư hoàn chỉnh. Khi ấy dịch đầy đủ sẽ (phải) là: “cục cứt” = ván cờ / thời thế… như cứt. Rõ ràng là một thành ngữ dùng (phép so sánh) để chỉ… thế sự rất chi đáo để. Giờ mới hiểu tại sao Nguyễn Huy Thiệp lại để cho huyền thoại dân tộc kiêm ông tổ của nghề ca hát Trương Chi cả 5 lần ngôn, mỗi lần chỉ ngôn độc chữ “cứt”, mà giấu biệt đi chữ “cục” ở đằng trước. Chắc do sợ “phạm huý” hay sợ bị kiểm duyệt đây? (biết đâu đã bị NXB cắt mất thật?). Cắt cũng chả sao, bác Thiệp nhẩy? Bởi một gã hay bị xì – trét như Trương Chi một khi đã ngôn ra chữ “cứt”, thì người nghe tất sẽ hiểu có chữ “cục” lấp ló đâu đấy. Trương Chi quả nhiên là con người đại diện cho nỗi bất hạnh lớn của dân tộc, có chữ “cục” mà cũng bị cấm không được quyền phát ngôn. JJJ – rõ ba khỉ! (xin đọc là “bố khỉ”!, bởi “ba” = “bố”), v.v… Thế còn ván cờ lạ? Nó là cái ván cờ nào vậy? bí hiểm quá cụ Lão ơi.

 

Triết lý Tuổi già

HNVC: Chiều nay mở Mail nhận được bài viết buồn buồn nhưng đầy chiêm nghiệm của Chu Dung Cơ do anh Nguyễn Tiến Lộc chuyển tới. Nghĩ rằng, đây là một áng văn về kinh nghiệm sống, dù nó chỉ là một lời chia sẻ, HNVC xin giới thiệu cùng bạn đọc.

Triết lý Tuổi già

 
CHU DUNG CƠ

Tháng ngày hối hả, đời người ngắn ngủi, thoáng chốc đã già. Chẳng dám
nói hiểu hết mọi lẽ nhân sinh nhưng chỉ có hiểu đời thì mới sống thanh
thản, sống thoải mái.

Tiền không phải là tất cả nhưng không phải không là gì. Ðừng quá coi
trọng đồng tiền, càng không nên quá so đo, nếu hiểu ra thì sẽ thấy nó là
thứ ngoại thân, khi ra đời chẳng mang đến, khi chết chẳng mang đi. Nếu
có người cần giúp, rộng lòng mở túi tiền, đó là một niềm vui lớn. Nếu
dùng tiền mua được sức khỏe và niềm vui thì tại sao không bỏ ra mà mua?
Nếu dùng tiền mà mua được sự an nhàn tự tại thì đáng lắm chứ! Người khôn
biết kiếm tiền biết tiêu tiền. Làm chủ đồng tiền, đừng làm tôi tớ cho nó.

 “Quãng đời còn lại càng ngắn thì càng phải làm cho nó phong phú”. Người
già phải thay đổi quan niệm cũ kỹ đi, hãy chia tay với “ông sư khổ
hạnh”, hãy làm “con chim bay lượn”. Cần ăn thì ăn, cần mặc thì mặc, cần
chơi thì chơi, luôn luôn nâng cao chất lượng cuộc sống, hưởng thụ những
thành quả kỹ nghệ cao, đó mới là ý nghĩa sống của tuổi già.

Tiền bạc là của /con,/ địa vị là /tạm thời/, vẻ vang là /quá khứ/,
sức khỏe là của /mình/.
Cha mẹ yêu con là /vô / hạn; con yêu cha mẹ là /có / hạn.. Con ốm cha mẹ /buồn lo/; cha mẹ ốm con /nhòm một chút hỏi vài câu/ là thấy đủ rồi.
Con tiêu tiền cha mẹ /thoải mái/; cha mẹ tiêu tiền con /chẳng dễ/. Nhà cha mẹ là /nhà con/; nhà con /không phải/ là nhà cha mẹ.

Khác nhau là thế, người hiểu đời coi việc lo liệu cho con là nghĩa vụ,
là niềm vui, không mong báo đáp. Chờ báo đáp là tự làm khổ mình. Ốm đau trông cậy ai? Trông cậy con ư? Nếu ốm dai dẳng chẳng có đứa con
có hiếu nào ở bên giường đâu (cửu bệnh sàng tiền vô hiếu tử). Trông vào
bạn đời ư? Người ta lo cho bản thân còn chưa xong, có muốn đỡ đần cũng
không làm nổi.

Trông cậy vào đồng tiền ư? Chỉ còn cách ấy.

Cái được, người ta chẳng hay để ý; cái không được thì nghĩ nó to lắm, nó
đẹp lắm. Thực ra sự sung sướng và hạnh phúc trong cuộc đời tùy thuộc vào
sự thưởng thức nó ra sao. Người hiểu đời rất quý trọng và biết thưởng
thức những gì mình đã có, và không ngừng phát giác thêm ý nghĩa của nó,
làm cho cuộc sống vui hơn, giàu ý nghĩa hơn.

Cần có tấm lòng rộng mở, yêu cuộc sống và thưởng thức cuộc sống, trông
lên chẳng bằng ai, trông xuống chẳng ai bằng mình (tỷ thượng bất túc tỷ
hạ hữu dư), biết đủ thì lúc nào cũng vui (tri túc thường lạc).

Tập cho mình nhiều đam mê, vui với chúng không biết mệt, tự tìm niềm vui. Tốt bụng với mọi người, vui vì làm việc thiện, lấy việc giúp người làm
niềm vui.

Con người ta vốn chẳng phân biệt giàu nghèo sang hèn, tận tâm vì công
việc là coi như có cống hiến, có thể yên lòng, không hổ thẹn với lương
tâm là được. Huống hồ nghĩ ra, ai cũng thế cả, cuối cùng là trở về với
tự nhiên. Thực ra ghế cao chẳng bằng tuổi thọ cao, tuổi thọ cao chẳng
bằng niềm vui thanh cao.

Quá nửa đời người dành khá nhiều cho sự nghiệp, cho gia đình, cho con
cái, bây giờ thời gian còn lại chẳng bao nhiêu nên dành cho mình, quan
tâm bản thân, sống thế nào cho vui thì sống, việc nào muốn thì làm, ai
nói sao mặc kệ vì mình đâu phải sống vì ý thích hay không thích của
người khác, nên sống thật với mình.

Sống ở trên đời không thể nào vạn sự như cố, có khiếm khuyết là lẽ
thường tình ở đời, nếu cứ chăm chăm cầu toàn thì sẽ bị cái cầu toàn làm
cho khổ sở. Chẳng thà thản nhiên đối mặt với thực tại, thế nào cũng xong.

Tuổi già tâm không già, thế là già mà không già; Tuổi không già tâm già,
thế là không già mà già. Nhưng giải quyết một vấn đề thì nên nghe già. Sống phải năng hoạt động nhưng đừng quá mức. Ăn uống quá thanh đạm thì
không đủ chất bổ; quá nhiều thịt cá thì không hấp thụ được.
Quá nhàn rỗi thì buồn tẻ; quá ồn ào thì khó chịu…. Mọi thứ đều nên
“vừa phải”.
Người ngu gây bệnh (hút thuốc, say rượu, tham ăn tham uống….) Người dốt chờ bệnh (ốm đau mới đi khám chữa bệnh) Người khôn phòng bệnh, chăm sóc bản thân, chăm sóc cuộc sống. Khát mới uống, đói mới ăn, mệt mới nghỉ, thèm ngủ mới ngủ, ốm mới khám
chữa bệnh…..
Tất cả đều là muộn.

Chất lượng cuộc sống của người già cao hay thấp cốt yếu tùy thuộc vào
cách tư duy, tư duy hướng lợi là bất cứ việc gì đều xét theo yếu tố có
lợi, dùng tư duy hướng lợi để thiết kế cuộc sống tuổi già sẽ làm cho
tuổi già đầy sức sống và sự tự tin, cuộc sống có hương vị; tư duy hướng
hại là tư duy tiêu cực, sống qua ngày với tâm lý bi quan, sống như vậy
sẽ chóng già chóng chết.

Giải trí là một trong những nhu cầu cơ bản của tuổi già, hãy dùng trái
tim con trẻ để tìm cho mình một trò chơi ưa thích nhất, trong khi giải
trí hãy thể nghiệm niềm vui chiến thắng, thua không cay, chơi là đùa. Về
tâm và sinh lý, người già cũng cần kích thích và hưng phấn để tạo ra một
tuần hoàn lành mạnh.

“Hoàn toàn khỏe mạnh”, đó là nói thân thể khỏe mạnh, tâm lý khỏe mạnh và
đạo đức khỏe mạnh. Tâm lý khỏe mạnh là biết chịu đựng, biết tự chủ, biết
giao thiệp; đạo đức khỏe mạnh là có tình thương yêu, sẵn lòng giúp
người, có lòng khoan dung, người chăm làm điều thiện sẽ sống lâu.

Con người là con người xã hội, không thể sống biệt lập, bưng tai bịt
mắt, nên chủ động tham gia hoạt động công ích, hoàn thiện bản thân trong
hoạt động xã hội, thể hiện giá trị của mình, đó là cuộc sống lành mạnh.

Cuộc sống tuổi già nên đa tầng đa nguyên, nhiều màu sắc, có một hai bạn
tốt thì chưa đủ, nên có cả một nhóm bạn già, tình bạn làm đẹp thêm cuộc
sống tuổi già, làm cho cuộc sống của bạn nhiều hương vị, nhiều màu sắc.

Con người ta chịu đựng, hóa giải và xua tan nỗi đau đều chỉ có thể dựa
vào chính mình. Thời gian là vị thầy thuốc giỏi nhất. Quan trọng là khi
đau buồn bạn chọn cách sống thế nào.

Tại sao khi về già người ta hay hoài cựu (hay nhớ chuyện xa xưa)? Ðến
những năm cuối đời, người ta đã đi đến cuối con đường sự nghiệp, vinh
quang xưa kia đã trở thành mây khói xa vời, đã đứng ở sân cuối, tâm linh
cần trong lành, tinh thần cần thăng hoa, người ta muốn tìm lại những
tình cảm chân thành. Về lại chốn xưa, gặp lại người thân, cùng nhắc lại
những ước mơ thuở nhỏ, cùng bạn học nhớ lại bao chuyện vui thời trai
trẻ, có như vậy mới tìm lại được cảm giác của một thời đầy sức sống. Quý
trọng và được đắm mình trong những tình cảm chân thành là một niềm vui
lớn của tuổi già.

Nếu bạn đã cố hết sức mà vẫn không thay đổi tình trạng không hài lòng
thì mặc kệ nó! Ðó cũng là một sự giải thoát. Chẳng việc gì cố mà được,
quả xanh ngắt vội không bao giờ ngọt.

Sinh lão bệnh tử là quy luật ở đời, không chống lại được. Khi thần chết
gọi thì thanh thản mà đi. Cốt sao sống ngay thẳng không hổ thẹn với
lương tâm và cuối cùng đặt cho mình một dấu chấm hết thật tròn.

“Qua một ngày mất một ngày
Qua một ngày vui một ngày
Vui một ngày lãi một ngày”

Hạnh phúc do mình tạo ra. Vui sướng là mục tiêu cuối cùng của đời người,
niềm vui ẩn chứa trong những sự việc vụn vặt nhất trong đời sống, mình
phải tự tìm lấy. Hạnh phúc là cảm giác, cảm nhận, điều quan trọng là ở
tâm trạng. 

TRÒ KHỐN

Truyện ngắn của VŨ THANH HOA

Chị bàng hoàng đến xây xẩm khi Linh, con bé mới ra trường được chị nhận về thực tập ở phòng mặt mày trắng bệch, gọi chị ra thì thào ở toilet:
- Chị đã xem chưa. Các báo trên mạng vừa đồng loạt đưa tin chồng chị đi chơi gái bị bắt quả tang lập biên bản.
Chị đi nhanh về phòng, cố tỏ ra hết sức bình thản. Nhưng khi chị click vào Internet thì những dòng chữ kinh hoàng liên tiếp đập vào mắt chị: “Một cán bộ cao cấp ngành Pháp chế bị bắt quả tang khi đang mua dâm”, “Mua vui với gái làng chơi – Một cán bộ lãnh đạo bị bắt tại trận”, “Khi sự sa đọa bị vạch trần”, “cần nghiêm khắc lên tiếng trước việc đạo đức xuống cấp của một số cán bộ lãnh đạo…” và những tấm hình chụp người đàn ông áo quần xộc xệch đang ngả ngớn bên cô ả trần như nhộng ở nhiều góc độ, chỉ nhìn qua là chị nhận ra ngay chồng mình. Chị muốn ngã khuỵu xuống mà ngất. Chị muốn được khóc nức nở thương cho họ tộc và các con. Nhưng chị phải im lặng vì chung quanh mọi người vẫn lặng im làm việc. Có thể họ chưa biết, có thể họ đã biết hết. Nhưng họ không nói gì cả. Chị cũng không nói gì cả. Đó gọi là giữ danh dự đến cùng. Chị ngồi cố thêm một chút, rồi quay sang nói nhỏ nhưng rành rọt với cậu phó phòng:

Truyện về dịch Văn học của Nghiêm Huyền Vũ

B Ú A   L I Ề M

Nghiêm Huyền Vũ

Các nhà văn Việt Nam sốt ruột, có lần hỏi nhau: “Bao giờ Việt Nam có giải thưởng Nobel văn học?” và rồi hè nhau đi tìm nguyên nhân vì sao chưa có giải.  Một phát kiến tầm cỡ cho rằng: “Chúng ta chỉ dịch văn học thế giới ra tiếng Việt chứ không làm ngược lại. Dĩ nhiên chúng ta chỉ mới chuyển được một phần kho báu của nhân loại ra tiếng Việt thế mà đã có những bản dịch tuyệt vời, làm say đắm bao thế hệ. Thế sao chúng ta không dịch ngược?”

Đã có dịch rồi đấy chứ, “Truyện Kiều” được Nguyễn Văn Vĩnh dịch ra tiếng Pháp từ những năm 40 của thế kỷ trước, “Dế mèn phiêu lưu ký” của Tô Hoài chẳng đã được dịch ra bao nhiêu thứ tiếng là gì.

Có người còn dịch cả Hồ Xuân Hương ra tiếng Anh. Câu thơ nổi tiếng    

Chém cha cái kiếp lấy chồng chung !

được dịch ra một câu tiếng Anh mà nếu dịch ngược trở lại tiếng Việt thì nó có dạng sau đây:  

Phải chia chồng cùng với người khác, ôi cuộc đời! 

Người lưu giữ linh hồn thơ Bùi Giáng

LÊ CÔNG: Mặc dù bận rộn công việc cuối năm,hơn nữa vừa bị té do nhậu với bạn thơ, người đau ê ẩm,  nhưng tôi vẫn quyết định đi xe máy đến thăm ông Ngọc Duy. Một người đàn ông ở một mình trong góc núi có một vườn thơ, người lưu giữ những bức ảnh quý và linh hồn thơ Bùi Giáng.

Bước vào nhà, bạn sẽ ngạc nhiên bởi những hình ảnh thi sĩ Búi Giáng do chính tay ông chụp. Nhưng bức ảnh chân dung Bùi Giáng có một không hai. Hỏi ông Duy có an hem bà con hay là bạn bè than thích gì với ông Bùi Giáng không thì ông bảo:  Không. Ông chỉ là một fan hâm mộ.

Đến nơi, quả thật danh bất hư truyền. Căn nhà gỗ lợp tôn của ông đã là nơi hội ngộ của giới văn chương nơi đây. Vườn nhà ông chỉ dung để trưng bày thơ tạc trên đá.